Qaleralinnut qilalukkanullu qernertanut eqalugaq inuussutaavoq pingaaruteqartoq. Kalaallit aalisartut ilisimatusartullu akornanni inerititaqarluartumik suleqatigiinneq ersersinneqarpoq, ilisimatusarnermi allakkiamik nutaamik saqqummersitsinikkut. Ilisimatusarnermi suleqatigiinnermut ilapittuutaasimanerminut Oceans North Kalaallit Nunaat tulluusimaarpoq.
Kaffillertoqartillugu mattattoraangavit ilimanaateqartorujussuuvoq qilalugaq qernertaq eqalugartorsimassasoq. Aalisagaq taanna orsoqarluartoq imartani nillarissuni sikorasaartuni ikigisassaanani nassassaavoq, uumassuseqatigiippassuarnilu soorlu qaleralinnit, natsernit qilalukkanillu qernertanit kangerlunnut iigartartulinnut pulallutik neriniarneqartarluni. Eqalugaq uumassuseqatigiit akornanni qitiusutut inissisimavoq, tassungalu arlaanik pisoqaraluarpat inuussutissaqartitaminut annertoorujussuarmik sunniuteqassalluni, taamaattumillu inuiaqatigiinnut kalaallinut kultooriannullu sunniuteqartupilussuulluni.
Silap allanngornerata eqalugaq qanoq sunniuteqarfigisinnaaneraa malitsigisaanillu nungusaatanngitsumik aalisarneqarneranut piniarneqarneranullu toqqaannanngikkaluamik sunniutigisinnaasai oqaatigiuminaappoq. Taamaattumik eqalugaq pillugu ilisimatusarnissamut Pinngortitaleriffimmik (GN) aamma Uummannaq Polar Institutemik Oceans North Kalaallit Nunaat (ONKN) suleqatigiinnissamik isumaqatigiissuteqarpoq. Ilisimatusarnermi allakkiaq siulleq saqqummersinneqaqqammerpoq taamatuttaaq ilisimatusarnermi inerniliinerit pillugit allakkiap naalisarneqarnera GN-imit ONKN-imillu tamanut saqqummiunneqarluni. Eqalugaq pillugu aalisartunit piniartunillu ilisimasat aalisarneranullu paasissutissat katersukkatik uppernarsaaserniarlugit misissuinermi Uummannap Kangerluani Sullorsuarmilu aalisartunik apersuisoqarpoq. Iigartartut marluk avataani eqalukkat pisat uumassusilinnik ilisimatusarnermi ileqqut malillugit misissugassanik ilanngaassivigineqarput paasissutissanut pissarsiareriikkanut tapertaasussanik. Misissuinerit soqutiginartunik arlalinnik inerneqarput. Assersuutigalugu aalisartut ilisimasaminnik saqqummiussipput, tassa eqalukkat Saattut eqqaani suffisartut; eqalukkat ilaat qaamanerusut ilaallu taarnerullutik; aamma eqalukkat nutaat qaleralinniarnermi neqitassatut pitsaanerpaasut. Uumassusilinnik ilisimatusarnermi misissuinerit ersersippaat arnavissat angutivissallu aasaanerani amerlaqatigiingajavittartut, angutivissalli arnavissanit ukiakkut ikinnerujussuusartut. Angutivissat arnavissaninngaanniit ukiakkut anginerulertarmata ilisimatusartut eqqoriarpaat kiisortut, soorlu natserit eqalukkanik anginerusunik nererusunnerusartut taamaattumillu arnavissat minnerummata qaangiinnartarlugit.
Oceans North Kalaallit Nunaat aningaasaateqarfiuvoq Kalaallit Nunaannersoq imaani pisuussutit uumassusillit piujuarnissaat imartallu avatangiisaannik illersuinissamik siunertaqartumik suliniuteqartoq. Kalaallit Nunaanni inuiaqatigiit peqatigalugit ONKN ilaatigut imartani avatangiisit sinerissamilu sumiiffiit pillugit ilisimasanik katersuissalluni ilisimatitseqqiisassallunilu suliaqartarpoq. ONKN-imi upperaarput nunat inoqqaavisa ilisimasaat sumiiffinnilu ilisimasat aamma ilisimatusarnermi ilisimasat suleqatigiilersinnerisigut piujuartitsineq tunngavigalugu aqutsinissamut pitsaanerusumik ilisimasatigut tunngavissiisoqarsinnaasoq.2022-miit 2030-imut nuna tamakkerlugu ilisimatusarnermut periusissiamut tamanna aamma naapertuuppoq. Taamaattumik eqalugaq pillugu ilisimatusarnermi suleqatigiinnermut tamassumunnga ilapittuutaanini ONKN-ip tulluusimaarutigaa.
- Ilisimatusarnermi inerniliinerit naalisarnerat tamanut saqqummiunneqartoq uani atuarsinnaavat: UANI
- Ilissimatusarnermi allakkiaq uani atuarsinnaavat: “Arctic cod (Boreogadus saida) in fjord and glacial habitats: a collaborative study with Uummannap Kangerlua fishers“
Tusagassiivinnit saaffiginninnerit sukumiinerusumilluunniit paasisaqarniarnermi saaffigineqarsinnaavoq:
Parnuna Egede Dahl
Siunnersorti, Oceans North Kalaallit Nunaat
