Aalisarluni piniutit annaasat qimaannakkallu – aamma piniutaarsiutinik taaneqartartut – Kalaallit Nunaanni imaani avatangiisinut, aalisarnermut uumasullu assigiinngiiaarnerannut ersarinngitsumik ilungersunartumilli aarlerinartorsiortitsipput. Tamanna Piniutaarsiutit-workshoppertitsinermi aallaavigineqarpoq, peqataasut 26-it nunatsinneersut Nuummi ataatsimut aaqqiissutissanik nassaarniarlutik naapipput.
Workshoppi Oceans North Kalaallit Nunaannit (ONKN) aaqqissuunneqartoq, aalisartunik, suliffeqarfissuarniik, ilisimatusartunik, oqartussanik, pisortaniit piniutinik tunisisartuniillu ilisimasanik parlaasseqatigiinnertalimmik tigussaasunillu siunnersuutitalinnik iliuuseqarnissamut katersortitsipput. Anguniagaq: Piniutaarsiutinik ataasiakkaarluni qalluinermit siunissamut ungasinnerusumut aaqqissuussaasumik periusissiornissamut suliniuteqarnerup pitsanngorsarnissaa.
“Piniutaarsiutit ulluinnarni atuinitsinnuinnaq ajornartorsiutaanngillat – avatangiisinut ajornartorsiutaapput, aalisartunut aningaasatigut annaasaqataallutik aamma immap naqqani avatangiisimut kingunerlutsitsipput,” Jenseeraq Poulsen Oceans North Kalaallit Nunaanneersoq oqarpoq.
Ajornartorsiut kingunerluuterpassualik
Naalakkersuisut suliniuteqarnissamut pilersaarutaat (2023) malillugu ajornartorsiutip tamakkiisumik annertussussaa suli ilisimaneqanngilaq, taamaattoq annertuutut nalilerneqarluni. Piniutaarsiutit ukiuni arlalinni aalisakkanik pisaqartuartarput, aalisartullu piniutinik atortunillu qassutikunut nassillutik peerneqarsinnaajunnaartunik nalunaaruteqartarput. Ilimagineqarpoq, ukiut tamaasa aalisarluni isertitassaagaluit 5 %-ii angullugit annaaneqartartut, 60 mio. kr.-it missaanik naleqarlutik- ingammik saattuarniarnermi, nipisanniarnermi aamma qaleralinniarluni aalisarnermi.
Kisianni kingunerluutai taakkuinnaanngillat. Piniutikut plastikkimik, aqerlumik siammaanermik nerisareqatigiinnullu plastikkit seqummakuinik (mikroplast) mingutsitseqataapput, aamma imaani miluumasunut timmissanullu immussaallutik ipinissaanut toqqaannartumik ulorianartorsiortitsillutik. Kalaallit Nunaata Uumasut assigiinngisitaartuunerannut periusissaa 2030, malillugu, plastikkimik mingutsitsineq inunniillu pilersitat imaani uumasoqatigiit ataqatigiiaarnerannut annertusiartortumik ulorianartorsiortitsipput – piniutaarsiutit annaasat qimaannakkallu peqqutaaqqataallutik.

Malunnaataanik passussinermiit periusissiamut
Workshoppimi ilaatigut Kalaallit Nunaanni Aalisarnermut Piniarnermullu Nakkutilliisoqarfik (KANUAPNA), Pinngortitamut Avatangiisinullu Naalakkersuisoqarfik, Ilulissani Aalisartut Piniartullu Peqatigiiffiat (IAPP) aamma Pinngortitaleriffimmit saqqummiisoqarpoq, kingornatigut eqimattat iloqqasunngorlutik oqaloqatigiipput, makkua pillugit:
- Pinaveersaartitsineq: Piniutaarsiutinik annikillisitsineq
- Qaqitsineq: Qaqitseriutsit sunniuteqarluartut
- Qaqinneqarsimasunut iliuusissat: Piniutikunik qaqinneqarsimasunik atoqqiineq atueqqinnerlu
- Malitseqartitsineq: Siunissami iliuuseqarnissamut alloriarnissaq tulliusoq
“Aalisartuusugut ilisimasanik nutaarpassuarnik pissarsivugut soorluttaaq aaqqiissutissanik nutaanik saqqummiivigineqarluta. Susassaqartut tamarmik isumaat tusaallugit nuannerpoq, pisariaqarpoq aaqqiissutissamullu tamarmik peqataasariaqarput.” Qeqertarsuup Tunuani ukiut arlallit ingerlaneranni piniutikunik katersinermi suleqataasarsimasoq. Nikolaj Dalager IAPP-meersoq oqarpoq.
Piniutaarsiutit aaqqissuussaasumik nalunaarutigineqartarnissaasa pingaaruteqassusaa KANUAPNA-miit erseqqissarneqarpoq. Qanoq iliuuseqarnissamut pilersaarummi pingaartinneqarpoq, paasissutissanik katersinerup, teknologiitigut aaqqiissuteqarnerup, aalisartunik piniartunillu ilinniartitsinerup annertusineqarnerata saliineq siunnerfeqartinnerulissagaa sunniuteqarnerulersillugulu.
Malitseqartitsineq
Workshoppi innersuussutinik ataatsimut nalunaarummut allaaserineqartussamut katersorneqartussamik Naalakkersuisunut ilaatigut tunniunneqartussamut naggaserneqarpoq. ONKN-imit suleqataaniillu Kalaallit Nunaat siunissaq ungasissoq isigalugu piujuartinneqarsinnaasumik aamma najukkami aallaaveqartumik piniutaarsiutinut periusissiaqalernissamik iliuuseqarnissamullu pilersaaruteqarnissamik suliaqarnissap ingerlatiinnarneqarnissaa qulakkeerneqassaaq – pitsaaliuineq, saliisarneq atoqqiinissarlu ukkataralugit.
“Assut nuannaarutigaara kiisami piniutaarsiutit pillugit ukkassisoqarmat workshop-eqartitsilluni. Amigaatigisimavarput Kalaallit Nunaanni ajornartorsiutip annertussusaa, iluarsiissutit, akisussaaffik aamma aningaasaliineq pillugit oqalliffeqarnissaa,” Augusta Jeremiassen oqarpoq, Aalisarnermut, Piniarnermut, Nunalerinermut Imminullu Pilersornermut Naalakkersuisoqarfimmiit.
“Siunissaq ungasissoq pillugu eqqarsartariaqarpugut erngertumillu iliuuseqartariaqarluta. Avatangiisinuinnaq tunnganngilaq – inunnut, inuuniutinut akisussaaffimmullu tunngavoq,” Parnuna Egede Dahl naggasiivoq.
Paasissutissat amerlanerusut pillugit, attaveqarfigineqassaaq:
Jenseeraq Poulsen
Pisortaq, Oceans North Kalaallit Nunaat
+299 483467
